Biz telefonimizning quvvati (zaryadi) tugayotganini darhol sezamiz va uni quvvatlashga shoshilamiz. Lekin, internet bizning ichki energiyamizni qanday so‘rayotganini va ruhiy holatimizga qanday ta’sir qilayotganini har doim ham payqamaymiz.
Bugun biz raqamli dunyoda emotsional salomatlikni saqlash haqida gaplashamiz.
Ijtimoiy tarmoqlar: saralangan lavhalar
Ijtimoiy tarmoqlar bu haqiqiy hayot emas, bu saralangan lavhalar to‘plamidir. Odamlar odatda faqat sayohatlari, yutuqlari va chiroyli rasmlarini joylaydi. Muammolar va qiyinchiliklar esa kadr ortida qoladi.
Xavf shundaki, siz o‘zingizning haqiqiy hayotingizni boshqalarning “ideal internet hayoti” bilan solishtira boshlaysiz.
Natijada: “Mening hayotim zerikarli”, “Men ular kabi chiroyli emasman”, degan noto‘g‘ri fikrlar va tushkunlik paydo bo‘ladi.
Yodda tuting: internetdagi “layk”lar soni sizning inson sifatidagi qiymatingizni belgilamaydi.
Qachon oddiy qiziqish qaramlikka aylanadi?
O‘zingizni tekshirib ko‘ring. Agar quyidagi belgilar kuzatilsa, “SOS” signalini yoqish vaqti keldi:
Nazoratni yo‘qotish. “5 daqiqa kiraman” deb, soatlab vaqt yo‘qotish.
Bezovtalik va jahldorlik. Telefon qo‘lingizda bo‘lmaganda bezovta bo‘lish, boshqa hech narsaga e’tibor bera olmaslik.
“Zavq”ga o‘rganib qolish. Yangi “layk” yoki xabar kelganda miya “zavq dozasi” beradi, keyin esa ko‘proq talab qila boshlaydi.
Oddiy hayot zerikarli tuyulishi. Do‘st bilan gaplashish, sayr qilish kabi oddiy narsalar endi qiziq bo‘lmay qolishi.
Raqamli shovqin va haqiqiy hayot
Inson miyasi tinimsiz axborot qabul qilishga moslashmagan. Bizga “raqamli shovqin”lardan ko‘ra dam olish muhimdir.
Siz virtual olamdagi darajangizni oshirishingiz mumkin, lekin bu real hayotdagi qobiliyatlaringizni oshirmaydi.
Haqiqiy baxt gormonlari ekranga termilib o‘tirganda emas, balki do‘stlar bilan jonli suhbatlashganda, sport bilan shug‘ullanganda, tabiat qo‘ynida sayr qilganda ishlab chiqariladi.
Ruhiy salomatlikni asrash uchun “Raqamli gigiyena” qoidalari
- “Oflayn hududlar” yarating. Masalan, ovqatlanish stoli atrofida va yotoqxonada telefondan foydalanmang.
- Uyqudan oldin to‘xtash. Uxlashdan kamida 1 soat oldin gadjetlarni o‘chiring. Ekran nuri uyqu gormoni ishlab chiqarilishiga to‘sqinlik qiladi.
- Jonli muloqot. Muammolaringizni chatda smayliklar bilan emas, yaqin insoningiz bilan yuzma-yuz gaplashib hal qiling. Jonli muloqot stressni kamaytiruvchi kuchli vositadir.
- Xobbi toping. Internetga bog‘liq bo‘lmagan mashg‘ulot (sport, rasm chizish, kitob o‘qish) bilan shug‘ullaning.
Xulosa
Texnologiya bizni boshqarishi emas, aksincha xizmat qilishi kerak.
Telefoningizni o‘chirib, atrofga qarang: haqiqiy hayot filtrsiz va effektlarsiz ham go‘zal.
O‘z ruhiy xotirjamligingizni asrang.