15 – AMALIY KEYS: Summativ va formativ baholash asoslari

Vaziyat: Maktabda formativ baholash bo‘yicha o‘quv-seminar o‘tkazilganidan so‘ng, ayrim o‘qituvchilar ushbu yondashuvni “ko‘proq ball qo‘yish” deb qabul qiladi. Darslarni kuzatgan direktor shuni payqaydiki, o‘qituvchilar har bir kichik topshiriqqa ball qo‘yadi, biroq o‘quvchi qilgan xatoni qanday tuzatishi kerakligi bo‘yicha aniq yo‘l-yo‘riq bermaydi. O‘quvchi “3” yoki “4” baho oladi, lekin uning nimasi noto‘g‘ri ekani, qanday yaxshilashi kerakligi tushuntirilmaydi.
Ba’zi sinflarda “chiqish bileti” va mini-testlar qo‘llanayotgan bo‘lsa-da, o‘qituvchilar ularning javoblarini tahlil qilmaydi: varaqalar faqat yig‘ib olinadi va dars rejasini tuzatishga asos bo‘lmaydi. O‘quvchilarning xatolari takrorlanaveradi, chunki feedback tizimi ishlamaydi. Ota-onalar ham farzandining bahosi qaysi mezon asosida qo‘yilgani haqida aniq ma’lumot ololmaydi. Direktor formativ baholash mazmuni noto‘g‘ri tushunilgani, feedback madaniyati esa shakllanmaganini aniqlaydi. Natijada ball ko‘paygan, ammo ta’lim sifati o‘zgarmagan muhit yuzaga keladi.

Qaror qabul qilishga oid savollar

1
Formativ baholashni faqat “ko‘proq ball qo‘yish” sifatida talqin qilish pedagogik jarayonda qanday salbiy oqibatlarga olib keladi?
2
Direktor ko‘rgan vaziyatda o‘qituvchi tomonidan berilgan feedback nima uchun rivojlantiruvchi bo‘la olmayapti?
3
“Chiqish bileti” kabi formativ usullardan olingan ma’lumotlarni o‘qitish strategiyasini qayta rejalashtirishga qanday ulash kerak edi?
4
Ota-onalarga baho qo‘yishning shaffof bo‘lmasligi maktab rahbari sifatida sizning qaysi boshqaruv choralaringizni talab qiladi?
5
Feedback madaniyatini shakllantirish uchun maktabda qanday tizimli mexanizmlar joriy etish lozim?